April 12, 2009

AN PAGPASUNODSUNOD CAN PAGROROSARIO

An mga Bicolano igua nin macosog na pagdebosyon que Santa Maria. Patotoo caini an pag-orgolyo can lambang Bicolano kay Virgen de Peňafrancia bilang Patron kan Kabicolan – Ina nin manga Bicolano.

Sa kabilogan can blog na ini na may objetong matawang duon an kagayunan kan Bicol na diyalekto sa paagi can mga tradisyong midbid sa satuya, dae nanggad niamo pwede malingawan an mga pangadieon na nagpapahiling kan masarig na pagtubod niatong mga Bicolano sa Kagurangnan. Nasa ibaba ang mga pangadie na katakod kan satuyang pagsasantorosario.

AN PAGPASUNODSUNOD CAN PAGROROSARIO

Sa pagtandaan nin Santa Cruz, Cagurangnan niamong Dios, agawon mo kami sa samuyang mga kaiwal sa pangaran nin Dios Ama asin nin Dios Aki patin nin Dios Espiritu Santo, Amen Jesus.

AN MINATUBOD

Minatubod aco sa Dios, Amang macacamhan, cagguibo nin langit asin daga. Minatubod aco ki Jesukristo, Aking Bogtong nia asin Cagurangnan ta, ipinangidam lalang nin Dios Espiritu Santo, ipinangaki ni Virgen Maria. Pinasakitan ni Poncio Pilato, ipinaco sa cruz, nagadan asin ilinobong. Humilig sa mga gadan, sa icatolong aldaw nabuhay liwat, suminacat sa langit, nagtutucaw sa too nin Dios Amang macacamhan. Mabalic sa paghucom sa manga buhay asin mamga gadan. Minatubod aco sa Dios Espiritu Santo asin sa Santa Iglesia Catolica, sa paropakinabang nin manga Santos, sa capatawaran nin manga casalan, sa pagcabuhay liwat nin manga gadan asin sa buhay na daing casagcoran. Amen.

AMA NIAMO

Ama Niamo na yaon ca sa langit. Sambahon an ngaran mo, mapasamuya an cahadean mo, kuyugon an boot mo digdi sa daga nin siring sa langit. An samong cacanon sa aroaldaw itao mo samuya ngonian asin patawaron mo cami can samong manga casalan siring can pagpatawad niamo sa manga nagcasala samuya, hare cami pabayae na madaog nin sogot alagad agawon mo cami sa maraot. Amen.

TARA CAGURANGNAN MARIA

Tara Cagurangnan Maria, pano ca nin gracia an Cagurangnan tang Dios yaon saimo, pinaorog ca carahay sa manga babae gabos asin orog pa carahay an saimong mahal na Aking si Jesus.

Santa Maria, Ina nin Dios caming macasalan ipamibi mo ngonian asin sa paghingagdan niamo. Amen.

PAG – OMAWON

Pag-omawon an Ama asin an Aki patin an Espiritu Santo.

Siring can pag-omaw sa caeot-enote pang gayo ngonian asin sa panahon na daing casagcoran. Amen.

JACULATORIA

O Jesus co, patawara cami can samong manga casalan, iligtas mo kami sa calayo can infierno, cabita pasiring sa langit an gabos na manga calag. Orog na an manga nangangaipong gayo can saimong pagcaherac.

TARA SANTA MARIANG REINA

Tara Santa Mariang Reina asin pagcaherac , ica an cabuhayan asin cahamisan asin an pinanarigan niamo. Ica an ina-arang niamo na manga isinubol na aki ni Eva. Ica an ina-agaghan niamo na manga pinagbabacho asin nananangis digdi sa dagang pinanangisan. Caya ngani, parasorog niamo, lilingya cami can manga mat among maheheracon asin cun macatapos caining pagsobol samuya, ipaheling mo samo an saimong Mahal na Aking si Jesus. O maheheracon, o mau-gayon, o mahamison na Virgen Maria.

ENOT NA CABTANG

MGA MAGAYAGAYANG MISTERIO

(Pinapangadie Lunes asin Sabado)

An enot na Misterio, iyo si pamareta nin Angel ki Maria.

Ama Niamo, Tara Cagurangnan Maria, Pag-omawon, O Jesus co…

An icaduang Misterio, iyo si pagsongco ni Maria sa saiyang pinsan na si Santa Isabel

Ama Niamo, Tara Cagurangnan Maria, Pag-omawon, O Jesus co…

An icatolong Misterio, iyo si pagcamundag can Aki nin Dios duman sa Belen.

Ama Niamo, Tara Cagurangnan Maria, Pag-omawon, O Jesus co…

An icaapat na Misterio, iyo si pagdolot ni Maria can saiyang Omboy na si Jesus sa simbahan nin Jerusalem.

Ama Niamo, Tara Cagurangnan Maria, Pag-omawon, O Jesus co…

An icalimang Misterio, iyo si pagcawara ni Jesus asin pagcacua Saiya duman sa Templo sa tahaw nin mga madodonong.

Ama Niamo, Tara Cagurangnan Maria, Pag-omawon, O Jesus co…

ICADUWANG CABTANG

MGA MAMUNDOON NA MISTERIO

(Pinapangadie Martes asin Viernes)

An enot na Misterio, iyo an pagpamibi ni Jesus sa tatamnan sa Getsemani

Ama Niamo, Tara Cagurangnan Maria, Pag-omawon, O Jesus co…

An icaduang Misterio, iyo si paghampaca si Jesus na nakagacot sa sarong hareguing gapo.

Ama Niamo, Tara Cagurangnan Maria, Pag-omawon, O Jesus co…

An icatolong Misterio, iyo si pagcoronahi nin tonoc sa mahal na Aki nin Dios.

Ama Niamo, Tara Cagurangnan Maria, Pag-omawon, O Jesus co…

An icaapat na Misterio, iyo si pagpasan ni Jesus can Cruz pasiring sa Calvario.

Ama Niamo, Tara Cagurangnan Maria, Pag-omawon, O Jesus co…

An icalimang Misterio, iyo si pagpacoa asin pagcagadan nin Paratubos duman sa Cruz.

Ama Niamo, Tara Cagurangnan Maria, Pag-omawon, O Jesus co…

ICATOLONG CABTANG

AN MISTERIONG MAMURAWAYON

(Pinapangadie Miercoles asin Dominggo)

An enot na Misterio, iyo si pagcabuhay liwat nin Aki nin Dios.

Ama Niamo, Tara Cagurangnan Maria, Pag-omawon, O Jesus co…

An icaduang Misterio, iyo si pagsacat sa langit ni Jesucristo.

Ama Niamo, Tara Cagurangnan Maria, Pag-omawon, O Jesus co…

An icatolong Misterio, iyo si paghelig can Espiritu Santo sa catiriponan ni manga Angeles.

Ama Niamo, Tara Cagurangnan Maria, Pag-omawon, O Jesus co…

An icaapat na Misterio, iyo si pagsacatan sa langit que Maria Santisima.

Ama Niamo, Tara Cagurangnan Maria, Pag-omawon, O Jesus co…

An icalimang Misterio, iyo si pagcoronahi ki Maria Santisima siring sa Reina nin bilog na linalang.

Ama Niamo, Tara Cagurangnan Maria, Pag-omawon, O Jesus co…

ICAAPAT NA CABTANG

AN MISTERIO NIN LIWANAG

(Pinapangadie sa aldaw nin Huwebes)

An enot na Misterio, iyo si pagbonyag ki Jesus.

Ama Niamo, Tara Cagurangnan Maria, Pag-omawon, O Jesus co…

An icaduang Misterio, iyo an Kasal sa Cana.

Ama Niamo, Tara Cagurangnan Maria, Pag-omawon, O Jesus co…

An icatolong Misterio, iyo an Pagrokyaw can Kahadean nin Dios.

Ama Niamo, Tara Cagurangnan Maria, Pag-omawon, O Jesus co…

An icaapat na Misterio, iyo an Transfigurasyon.

Ama Niamo, Tara Cagurangnan Maria, Pag-omawon, O Jesus co…

An icalimang Misterio, iyo an Pagtogdas can Eucaristia.

Ama Niamo, Tara Cagurangnan Maria, Pag-omawon, O Jesus co…

Tara Cagurangnan Maria,

Aki nin Dios Ama.

Tara Cagurangnan Maria,

Ina nin Dios Aki.

Tara Cagurangnan Maria,

Esposa ni Espiritu Santo.

Tara Cagurangnan Maria,

Simbahan asin iidcan can Santisima Trinidad.

LITANIA KI VIRGEN MARIA

Kagurangnan*

Cristo

Kagurangnan

Cristo

Dios Ama sa Langit

Dios Aki Paratubos nin Kinaban

Dios Espiritu Santo

Banal na tolong Persona saro sanang Dios

* Caheracan mo cami

Santa Maria**

Santang Ina nin Dios

Santang Virgen nin mga Virgenes

Ina ni Cristo

Ina nin Diosnon na biaya

Inang malinigon

Inang mabinion

Inang matubison

Inang dai nadigtaan

Inang camomotan

Inang cawiwilihan

Ina nin marhay na hatol

Ina nin Caglalang

Ina nin cagtubos

Virgen na masoripoton

Virgen na guinagalangan

Virgen na ipagbabantog

Virgen na mapangyari

Virgen na maheheracon

Virgen na maimbodon

Salming nin catanusan

Tucawan nin cadonongan

Dahilan nin samong pag-ogma

Vasong sa calag

Vasong igong gagalangan

Vasong palaen nin pagcamoot

Burac na makahulugan

Torre ni David

Torre ni Gading

Harong na bulawan

Caban nin catipanan

Tala nin Langit

Bitoon na macaaga

Caomayan nin manga naghehelang

Pailihan nin manga paracasala

Pararanga nin manga nagmumundo

Paalawan nin manga Cristianos

Reina nin manga Angeles

Reina nin manga Patriarcas

Reina nin manga Profetas

Reina nin manga Apostoles

Reina nin manga Martires

Reina nin manga Confesores

Reina nin manga Virgenes

Reina nin gabos na Santos

Reinang ipinangidam dai naolac tan can casalan na original

Reina nin camahalmahalang Rosario

Reina nin catoninongan

** Ipamibi mo cami

Cordero nin Dios na nagpapara can casalan nin kinaban

Caheraki kami Cagurangnan

Cordero nin Dios na nagpapara can casalan nin quinaban

Hinanioga cami Cagurangnan

V. Reina nin camahalmahaleng Rosario.

R. Tangani cami magcamit can manga panuga ni Cristo, ipamibi mo cami.

ANTIPONA

Sa saimong pagsorog, napaalaw cami Santa Ina ninn Dios, dai mo pagsicwalan an samong manga pakimaherac sa samong manga caipuhan ata ngani agawon mo caming dayaday sa gabos na pagalaman. O Virgen na mamurawayon asin paladin.

V. Ipamibi mo cami Santa Ina nin Dios.

R. Tanganing magcanigo caming magcamit can manga panuga ni Cristo.

PAMIBI

Nakikimaherac cami saimo, O Dios na Cagurangnan na itogot mo sa samong manga oripon na macapagcamit nin dayaday na carahayan sa isip asin sa hawac asin huli sa mamurawayon na pagpangoltanan ni Maria Santisima na Virgen guiraray, macaligtas man logod cami sa manga camundoan ngonian asin macapagcamit can daing tapos na caogmahan. Amen.

Nihil Obstat:

Mons. Calentinus L. Reamon, S.T.D., D.P.

Censor Librorum Imprimatur:

Flavianus V. Ariola, D. D.

Episcopus Legaspiensis

Transcribed: 10th of April, 2009. Good Friday

Published: 12th of April, 2009. Easter Sunday

February 21, 2009

Tigsik nin Bikolnong Erotik

Tigsik nin Bikolnong Erotik

An mga minasunod na tigsik minapaheling sa artistik na kapasidad kan Bikol na diyalekto para taw-ang kolor ang seksuwal na imahinasyon kan sarong indibidwal.

Hale sa www.tanhaga.wordpress.com

Tigsik ko ki Bertong nale,

Sa mga huba na daraga bale-bale’

Napasukamang kalele’-lele’!

♀♂♀♂♀♂♀♂♀♂♀♂

Tigsik ko sa daragang gurang,

an kublit garo na dahon na aragirang,

Siisay pa man kaya an lalaking igdi matumang?

♀♂♀♂♀♂♀♂♀♂♀♂

Tigsik ko an ginigibong tago,

kan mag-ilusyon nangurapot garo tuko’

siisay sainda an tolos maduko’?

♀♂♀♂♀♂♀♂♀♂♀♂

Sarong la’gok kan sakong iniinom na arak,

tinitigsik ko an kaatubang kong mapirak,

Omaw ko nanggad ta siya an nagpapabulos rakorak!

♀♂♀♂♀♂♀♂♀♂♀♂

Tigsik ko an saiyang pagkababae,

Hawak niya daing panaw daing palnit

Abang siram kun makaipit!

♀♂♀♂♀♂♀♂♀♂♀♂

Tinitigsik ko si Mamo sa Horoan,

Mahusay man sa inoman,

Daog pa an manok kong pambulang

Kun sa pagwaki, an paguurulayan!

Tigsik ko an nagtatagasop na haradokan,

Kan mag-agom na bagong kasal,

Daog pa an nagsosopsopan na mga kabalang!

♀♂♀♂♀♂♀♂♀♂♀♂

Tinitigsik ko an rumansa kan mga Agta,

Maski sa mga sanga ginigibo, nakurapot sana,

Sagkod na mabari kun nagkikiwig-kiwig na1

♀♂♀♂♀♂♀♂♀♂♀♂

Togoteng itgsik ko an babaeng luyos,

Naluyos ta daing nagharohapros,

Naluyos ta dai nababados!

♀♂♀♂♀♂♀♂♀♂♀♂

Itigsik ko man an mga harakatak,

kan mga parainom na mga usmak,

Nangalatikat sa tahaw nin paglaklak!

♀♂♀♂♀♂♀♂♀♂♀♂

Tinitigsik ko si Behong Insik

Sige sana an tarotagsik,

Marara sa mga katabang magpabirik-birik!

February 21, 2009

HAEN KA?

HAEN KA?

Haen Ka,

kan ako pongaw, daing kadamay?

Haen ka,

Kan ako nagkakalagkalag, simong lawog inaaninag?

Haen ka,

Kan an puso ko nalugadan, ika an dahelan?

Nag’agi an taon , sako takang hinihidaw,

Puso ko naglulugolugo,

Ika an minamawot na totoo.

Ni anyap sako dai ka naglingon,

kan ika naghale, ni dai lamang girong.

Hinapot taka, ano an sarahotan,

maski ano baga sako nang ooyonan,

Siloksigok kan sakong boot,

sinaray ko asin pigrirong.

Habo kong ipamate simo, na ako nakulgan nin hararom.

Lugad dai matikom, magpila man bibilangon mga taon,

Romdom ko pirmi an huyom nin simong ngabil na mapula,

Dai mo inako sakong paglanyag, pagranga’danga’

Hinahanap an simong kasimbagan na mayo lamang baga,

Takdom an simong ngimot dai kang sinayod ni sarong kataga’.

Garo ka sarong burak hinalat magbukad,

Hogophogop ko makita taka magrambong na hayag,

Mag-tayap an hamot na nakakabihag,

Sa siisay man na lalake na simo makuring nabangkag!.

Garo ka sana nagsolnop na banaag,

Dai mariraw an tadang tingraw, napara sa bangging mayong liwanag!

Haen ka, sakong pagkamoot

na dai nanngad kinaabtan!

Hale sa www.tanhaga.wordpress.com

February 21, 2009

HAEN KA?

Haen Ka,
kan ako pongaw, daing kadamay?
Haen ka,
Kan ako nagkakalagkalag, simong lawog inaaninag?
Haen ka,
Kan an puso ko nalugadan, ika an dahelan?
Nag’agi an taon , sako takang hinihidaw,
Puso ko naglulugolugo,
Ika an minamawot na totoo.
Ni anyap sako dai ka naglingon,
kan ika naghale, ni dai lamang girong.
Hinapot taka, ano an sarahotan,
maski ano baga sako nang ooyonan,
Siloksigok kan sakong boot,
sinaray ko asin pigrirong.
Habo kong ipamate simo, na ako nakulgan nin hararom.
Lugad dai matikom, magpila man bibilangon mga taon,
Romdom ko pirmi an huyom nin simong ngabil na mapula,
Dai mo inako sakong paglanyag, pagranga’danga’
Hinahanap an simong kasimbagan na mayo lamang baga,
Takdom an simong ngimot dai kang sinayod ni sarong kataga’.
Garo ka sarong burak hinalat magbukad,
Hogophogop ko makita taka magrambong na hayag,
Mag-tayap an hamot na nakakabihag,
Sa siisay man na lalake na simo makuring nabangkag!.
Garo ka sana nagsolnop na banaag,
Dai mariraw an tadang tingraw, napara sa bangging mayong liwanag!
Haen ka, sakong pagkamoot
na dai nanngad kinaabtan!

August 9, 2008 — tanhaga
Hale sa www.tanhaga.wordpress.com

February 10, 2009

MAGIGIN NANG MAOGMANG LUGAR AN BILOG NA KABIKOLAN

Ngunyan na aldaw,
Gigibuhon tang tunay
Na maogmang lugar
An bilog na Kabikolan.

Maluwas kita
Sa satong mga payag-payag,
O sa satong mga moog
Na may ngirit an ngabil,
May maluway na kurubkutob
Na gikan sa satong daghan.
Huli ta ilalatag ta
An pinakamanagom na namit
Kan satong himoloan.
An dai matatawaran na salangat.
An pinakagarbong atang ki Gugurang.
Ta ngunyan
Gagadanon ta nang padagos
An mga kinakatakutan:
Mga andodono, anananggal,
Layog, onglo, nagined, arapayan,
Makbarubak, patyanak, korokoy,
Tambaloslos asin angongolood
Kan satong padangat na banwaan.

Maorogma kita.
Aadornohan ta an gulang-gulangan
Ta an mga sablok sa pirak,
Mga kurapto, buaya sa pwesto,
Parahabon, paralupig,
Paradaya asin paragadan
Wawaraon na sa kinaban.
Matutuninong na an maribok na buhay.
Daing ganot na maturo
Gikan sa lawas ka mga manglalati.
Daing kudos nin hingal an madadangog
Gikan sa mga daghan kan mga mangsisira,
Daing halhal nin pagkakapoy
An ihahangos kan mga mang-aakbong
Huli ta madanay na an apag
Nin pangiturogan,
Madanay na an dusay
Nin pagkamoot,
An yokod, sakom, dool,
Hidhid, hogot, tagay, daluguan
Nin sakit madara nin kaogmahan.
Magin an makagirabong hokluban,
Magiya bako sa gagamban
Kundi sa hinahanap na kamurawayan.

Maorogma kita.
Makikikanta kita asin makikibayle
Ta sa aldaw na ini,
Dai na mamidibiran an mga balyana sa sonat,
An mambubulong sa manghuhula,
An mambabawi sa mangtatawas,
Magin an maginoo sa timawa,
Asin an timawa sa mga oripon.

Ngunyan na aldaw,
Magigin maogmang lugar
An bilog na rona kan Kabikolan.

adapted from: http://mganirukitdukit.blogspot.com/2005/01/mga-rawit-dawit-para-sa-dagang.html

February 10, 2009

Paglaláng

I.

Minasarò an semilya
asin an sogok.
Pagkatapos
kaini, minabanga
an haman nang pinagsaro,
minadakol—makaskas
siring sa subasko—
nin minadakol.

II.

May mga bangging
daing rawitdawit—
malipot asin daing pakimâno—
kun sain an hawak
minaadimó kan ranga
kan higdaan.

III.

Mangingidam
sa maaalsom na bunga:
siring sa ibà
na túyong pinugtal
harani sa mga gamot
kan inang kahoy.

IV.

Asin dikitdikit,
mabubuhay an laman
na nasa tulak.
An tipasì magigin gigís,
asin magkakaigwa enot
nin pusò.

V.

Minasunod an mga takyag,
tabay, itom kan mga mata,
labót kan dungô, ngusò.
Dai paglingawan
an pusod nakatakod
pa sa ginikanan.

VI.

Sa luwas, nalalangkag
an komunidad.
Minaiktin sa pagsikad
kan nasa laog.
Minabotog an tulak
asin kanigoan an paghalat.

VII.

Minalihis an mga
Panahon—mga aga,
odto, hapon, banggi—
na dai namamangno.

adapted from http://aponihandiong.blogspot.com/2009/01/paglalng.html